Bilim Felsefesinde Temel Yaklaşımlar

27 Mayıs 2017 17:56

Felsefenin önemli bir alt dalı olarak karşımıza çıkan bilim felsefesi içerisinde birçok farklı düşünceyi barındırır. Bu yazıda bilim felsefesinde temel yaklaşımlar üzerinde duracağız. Konuyu daha anlaşılır hale getirmek için daha önce ele alınan aşağıdaki kavramlara göz atmanızda fayda olabilir.

Bilim nedir

Felsefe bilim ilişkisi

Bilim felsefesi nedir

Bilim zaman içerisinde birçok aşamadan geçmiştir. Bilimin yöntemleri zaman içerisinde gelişse de amacı hep benzer olmuştur. Bilimin amacı anlama istediğidir.

bilim felsefesinde temel yaklaşımlar

Bilime Farklı Yaklaşımlar

Filozoflar bilime farklı açılardan yaklaşmışlardır. Bilime farklı yaklaşımlar bilimin yöntemini de daha çok irdelemeye neden olmuştur. Bilim felsefesinde farklı yaklaşımları iki ana başlık altında toplarız:

  1. Bilimi ürün olarak gören yaklaşım
  2. Bilimi bir etkinlik olarak gören yaklaşım

Bilimin Ürün Olarak Görülmesi

Bilim felsefesiyle ilgilenen filozofların bir bölümü bilimi bir ürün olarak ele almışlardır. Bilimin ürün olarak görülmesinde temel mantık şöyledir. Bilimin ne olduğunu anlamak için bilim diye ortaya konan ürüne bakmamız gerekir. Bilimsel bir ifadeyi doğru kavrayabilmek için onu dil yanlışlarından arındırmak gerekir. Bu nedenle bilimin esas dili hataya meydan vermeyecek olan “sembolik mantık” olmalıdır.

Bilimi ürün olarak gören yaklaşım pozitivizm ile güç kazanmıştır. Mantıkçı pozitivistler bilimsel önermenin doğrulanabilir olması gerektiğini savunmuşlardır. Bu yaklaşıma göre sadece bilimsel olan önermeler anlamlıdır. Doğru bilgiye ulaşmak için tümevarım yöntemi kullanılmalıdır.

Doğrulanma kavramı mantıkçı pozitivistler için en önemli kavramdır. Bu kavramı Rudolf Carnap açıklamıştır. Carnap’ın bu yaklaşımını Karl Popper sert bir şekilde eleştirmiş ve doğrulanma yerine yanlışlanma kavramını esas almıştır. Popper ayrıca tümevarımın bilim için güvenilir olmadığını da ifade etmiştir.

Bilimin Bir Etkinlik Olarak Görülmesi

Bilimin bir etkinlik olarak görülmesi bilim felsefesindeki temel yaklaşımlardan biridir. Buna göre bilimsel bilgiyi üreten bilim adamının etkinliği bilimin kendisidir. Öyleyse bilim insanının yetiştiği toplumu, koşullarını ve içyapısını anlamadan bilimi anlayamayız. Bilimi yapan bilim insanlarının ortak etkinliği bilimdir. Bilimi bilim insanlarından ayrı düşünmemize olanak yoktur.

Bu yaklaşımın en önemli temsilcisi Thomas Kuhn adındaki filozoftur. Kuhn’a göre bilim sürekli ilerleyen bir etkinlikler zinciridir.

Kuhn bilim felsefesinde çok önemli olan “paradigma” kavramını kullanmıştır. Bilim onu üretenden bağımsız olmayacağı için bilim insanının bakış noktası paradigmadır. Bir paradigmada doğru olan bir bilgi başka bir paradigmada yanlış olabilir.

Paradigma kavramını anlayabilmek için şöyle bir örnek verebiliriz. Newton’un evrensel çekim yasasını temel alan fizik bir paradigmadır. Bu paradigmayı temel alarak bilim yapan bilim insanları bu paradigmayı genişletir. Başka bir paradigmada başka sonuçlara ulaşılabilir. Sonuç olarak bilim bir etkinliktir.


Etiketler:
  • felsefe    
  • bilim    
  • Yorumlar
    Yorum Yap