Değerlik Elektron Sayısı Nedir?

10 Kasım 2017 08:45

Kimya dersinde değerlik elektron kavramıyla çok karşılaşırız. Konuyu anlamadığımız zaman da sürekli problem yaşarız. Bu yazıda değerlik elektron sayısı nedir ve nasıl bulunur bunun üzerinde durmaya çalışacağız.

Özellikle lise kimyasında 9.sınıftan başlayarak değerlik elektron sayısı ile mücadele etmeye başlarız. Konuya girmeden önce atom, element ve elektron kavramlarını bildiğimizi varsayıyoruz. Bu kavramları bilmiyorsanız kısaca öğrenmek için ilgili linkler aşağıda bulunmaktadır.

Değerlik elektron bir atomun en dış yörüngesinde bulunan elektronlara verilen isimdir.

Değerlik elektronlarına valans elektronlar da denir. Bu elektronların sayısı elementin nasıl bir kimyasal özellik gösterdiği konusunda bize bilgi verir. Çünkü kimyasal bağlar bu elektronlar aracılığıyla kurulur.

Değerlik Elektron Sayısı Nasıl Bulunur?

Bir atomun Lewis nokta yapısını ya da elektron konfigürasyonunu bilirsek değerlik elektron sayısını da kolaylıkla bulabiliriz. Tanımda söylediğimiz gibi son yörüngedeki elektron sayısına bakmamız yeterlidir.

Örneğin birkaç atomun değerlik elektron sayılarını bulmak için elektron konfigürasyonlarını yazalım.

  • H: 1s1 en büyük yörünge olan birinci yörüngede 1 elektron vardır.
  • He: 1s2 en büyük yörüngede 2 elektron vardır.
  • Li: 1s2 2s1 en büyük yörünge olan ikinci yörüngede 1 elektron vardır.
  • Be: 1s2 2s2 en büyük yörüngede (2s orbitali) 2 elektron vardır.
  • B: 1s2 2s2 2p1 değerlik elektron sayısı 3’tür. (2 tane s orbitalinde 1 tane p orbitalinde)
  • Ne: 1s2 2s2 2p6 değerlik elektron sayısı 8’dir. (2 s orbitalinde, 2 p orbitalinde) (orbitaller dolu olduğu için bağ yapmaz. Neon soygazdır.)

Görüldüğü gibi son orbitallerde değerlik elektron sayısı bulmak epey kolaydır. Aslında daha kolayını da söylersek bir atomun değerlik elektronlarının sayısı bize genellikle periyodik tabloda hangi grupta olduğunu da söyler.

Bu durum kimya dersinde çok kullandığımız A grubu elementleri için birebir uymaktadır. Aşağıdaki tabloda periyodik tablodaki A gruplarının değerlik elektron sayıları verilmiştir.

Grup numarası Değerlik elektron sayısı
1A (alkali metaller) 1
2A (toprak alkali metaller) 2
3A (bor grubu) 3
4A (karbon grubu) 4
5A (azot grubu) 5
6A (oksijen grubu) 6
7A (halojenler) 7
8A (soygazlar) 8

Tablodan da anlaşılacağı gibi periyodik tablodaki grup sayısı ile değerlik elektron sayısı birbirinin aynısıdır.

Periyodik tabloda soldan sağa doğru gidildikçe değerlik elektron sayısı genellikle artar.

Değerlik Elektronların Özellikleri

Değerlik elektronlar bir atomdaki en yüksek enerjili atomlardır. Lewis nokta yapısıyla gösterilirler. Bu elektronların önemli olmasının nedeni elementin yaptığı bağlarla ilgili bize bilgi vermesidir.

Aşağıda soygazların değerlik elektron sayıları gösterilmiştir.

değerlik elektron sayısı nedir

Tablodan görüldüğü gibi soygazların değerliği 8'dir. Yani son yörüngedeki s ve p orbitalleri doludur. Böylece kararlı yapıdadır.

Bütün elementler soygazlar gibi kararlı yapıya geçmek isterler. Bu nedenle ya fazla elektronu verir, ya alır ya da ortaklaşa kullanırlar.

Örneğin alkali metaller s orbitallerindeki 1 elektronunu vererek kararlı yapıya geçerler. Bu nedenle bileşiklerinde genellikle +1 değerlik alırlar.

Yine halojenler 7 olan değerlik elektron sayılarını tamamlamak için ya 1 elektron alırlar. Ya da başka bir atomla 1 elektronu ortaklaşa kullanırlar. Bu sayede atomlar bağ yaparak bileşik oluşturur.

Elektron alış verişi ile iyonik bağ, elektron ortaklaşmasıyla ise kovalent bağ oluşur.


Etiketler:
  • kimya    
  • Yorumlar
    Yorum Yap