Fotosentezi Etkileyen Genetik Faktörler

04 Eylül 2017 17:05

Organik besin sentezlemenin en temel yolu fotosentezdir. Fotosentez ile üretici canlılar hem kendileri için besin üretirler. Hem de onları tüketen tüketicilere besin sağlamış olurlar. Yeryüzündeki en önemli tepkimelerden biri bu yüzden fotosentezdir.

Fotosentezi etkileyen faktörleri iki başlıkta toplayabiliriz. Bunlar:

  1. Çevresel faktörler
  2. Genetik faktörler

Şeklindedir. Bu yazıda fotosentez hızını etkileyen genetik faktörler nelerdir bunların üzerinde duracağız. Kısaca değinmek gerekirse fotosentezi etkileyen çevresel faktörler ortam bulunan su, mineral, karbondioksit yoğunluğu, ortamdaki ışık ve sıcaklık şeklindedir.

Fotosentezde Genetik Faktörler

Kalıtsal faktörler de denilen genetik faktörler canlının çevresinden bağımsız kendi özellikleriyle ilgili olanlardır. Bu faktörler fotosentez hızına doğrudan etki eder. Bu nedenle üretici canlı türlerinin fotosentez yoğunlukları ve hızları arasında belirgin farklar bulunur.

fotosentezi etkileyen genetik faktörler

Bitkinin kloroplast sayısı, kloroplasttaki su miktarı, yaprak genişliği, stomaların yapısı ve sayısı, yaprağın kutikula kalınlığı ve enzim miktarı fotosentez hızını etkileyen bazı kalıtsal faktörlerdir,.

Kloroplast Sayısı

Fotosentez reaksiyonlarının gerçekleştiği kloroplastın sayısı ile fotosentez hızı doğru orantılı olarak değişir. Koyu yeşil bitkilerde kloroplast çok, açık yeşil bitkilerde ise azdır. Bitkinin ışık gören yapraklarındaki kloroplast sayısı daha fazladır.

Bu nedenle koyu yeşil renkli bölgeler ve ışığı alan alanlar en yüksek hızda ve yoğunlukta fotosentez yapar.

Kloroplasttaki Su Miktarı

Yapılan araştırmalar kloroplastlarda bulunan su miktarının bitkinin kalıtsal yapısı ile doğrudan İlişkili olduğunu göstermiştir. Bir bitki hücresinin su miktarının %18’in altına düşmesi fotosentezi durdurur.

Yani su miktarı hem kalıtsal hem de kökten alınan su açısından çevresel bir faktör açısından önemlidir. Fotosentezin temel reaksiyonunun su ve karbondioksit üzerine kurulduğu unutulmamalıdır.

Yaprak Genişliği

Bitkinin yaprak genişliği arttıkça kloroplast sayısı ve ışık enerjisinden yararlanma oranı da artar. Bu da Fotosentez hızını artırır.

Yeşil renkli geniş bir yaprak bitkinin çok fotosentez yaptığını gösterir. Dar yapraklı bitkilerde ise fotosentez miktarı daha azdır.

Stomaların Yapısı ve Sayısı

Bitkiler ihtiyacı olan karbondioksit moleküllerini yaprak yüzeyinde bulunan stomalar Ile dış ortamdan alırlar. Bu nedenle stoma sayısı arttıkça yaprağa alınan CO2 miktarı artar bu da fotosentez hızını artırır. Aynı zamanda stoma açıklığının büyüklüğü de alınan karbondioksit miktarını arttırır.

Birim alana düşen stoma sayısı bir genetik faktördür. Bitkiden bitkiye stoma sayısı değişkenlik gösterir. Stoma sayısı fazla ise fotosentez hızı daha yüksek olur.

Kutikula Kalınlığı

Kutikula, yaprağın alt ve üst yüzeyini kaplayan saydam, mumsu bir tabakadır. Bitkinin su kaybetmesini engeller. Kutikula kurak ortam bitkilerinde kalın, sulak ortam bitkilerinde ise incedir. Bu nedenle sulak ortam bitkilerinin fotosentez hızı daha fazladır.

Buradan şu sonucu çıkarabiliriz. Fotosentez hızı yüksek olan canlıların genellikle su kaybı da fazladır. Bu nedenle su ihtiyacı çok daha fazla olur.

Enzim Miktarı

Enzimler kimyasal reaksiyonları gerçekleştirdiğinden, enzim miktarı arttıkça fotosentez hızı da artar. Fotosentezde kullanılan enzimler fotosentetik canlılarda ortak olarak bulunur. Ancak bunların sayısı bitkinin ihtiyacına göre genetik olarak belirlenir. Hızlı fotosentez yapan bir canlıda fotosentez enzimleri da fazla olacaktır.


Etiketler:
  • biyoloji    
  • Yorumlar
    Yorum Yap