Kalay (Sn) Elementi

19 Aralık 2016 17:14

Kalay metal yüzeyleri parlatmak için kullanıldığını bildiğimiz bir elementtir. Eskiden bazı metal kaplamalarda kullanımı çok yaygındı. Metal kap ve eşyaların parlak olması için kalay kullanılırdı. Kalay Sn sembolüne sahiptir. Sn elementi denince aklımıza kalay gelmelidir.

Kalay bugün de endüstride kullanılan önemli bir elementtir. Birçok alaşımın yapısında az ya da çok miktarda kalay kullanılır. Pasın önlenmesi için kalay kullanımı çok yaygındır.

kalay sn elemeneti

Sn Özellikleri

Sn elementinin temel özellikleri şöyledir:

  • Atom numarası: 50
  • Ortalama atom kütlesi: 118,7
  • Türü: Geçiş metali
  • Yoğunluk: 7,28 g/cm3
  • Oda sıcaklığındaki fazı: Katı
  • Erime noktası: 232 C
  • Elektron konfigürasyonu: [Kr] 4d10 5s2 5p2
  • Yaygın izotopu: 120Sn
  • Periyodik tablodaki yeri: 5. Periyot 4A grubu

Kalayın Tarihçesi

Kalay insanlık tarihine bronz çağı ile birlikte büyük katkı yapmıştır. Bronzun yapısına katılması daha sağlam eşyaların kullanımına olanak sağlamıştır. Kalayın tek başına kullanıldığını da tarih öncesi bazı önemli bulguların yapısına katılmasından biliyoruz. Ayrıca milattan önce Çin’de kalay madenciliği yapıldığı bilinmektedir.

Bakıra yüzde 5 oranında kalay katıldığı zaman ortaya çıkan bronz daha düşük sıcaklıklarda erimekteydi. Bu sayede daha kolay şekil alıyordu. Aynı zamanda kalay katılmış bakır daha sağlam olduğu için silah yapımı açısından da önem arz ediyordu.

Şu anki tarih yazıcılığında bronzun medeniyet oluşturmada önemli bir kilometre taşı olduğu ifade edilmektedir. Bronz bir tarihsel devre, ismini vermiştir.

Kalay Elde Edilmesi

Doğa bileşiminin çok az bir kısmı kalaydır. Kalay çok yaygın bir element olmasa da çok eski tarihlerden beri kullanılmaktadır. Çeşitli cevherlerden kalay elde edilir. SnO2 bileşiği kalayın en çok elde edildiği bileşiktir. Yüksek sıcaklıkta kömürle indirgenme reaksiyonları sonucunda saf kalay elde edilmiş olur.

Sn Tepkimeleri

Kalay periyodik tabloda kendisinden bir üst sırada olan germanyuma göre daha aktiftir. Saf hâlde kalabilen kalay sıcak havada oksijen ile temas ederse reaksiyon verir.

Sn + O2 → SnO2

Yine ısıtılmış sıvı kalay, su ile tepkime verir ve hidrojen gazı çıkarır.

Sn + 2H2O → SnO2 + 2H2

Kalay halojenler ile de tepkime verir.

Sn + 2Cl2 → SnCl4

Yukarıdaki tepkimelerin hepsinde metalin +4 değerlik aldığını görüyoruz. Yaygın olan bu tepkimelerin dışında hidroksil başta olmak üzere birçok iyonla tepkime verir. Kalayın çok sayıda yükseltgenme-indirgenme tepkimesi vardır.

Sn+2 + H2S → SnS + 2H+


Etiketler:
  • kimya    
  • Yorumlar
    Yorum Yap