Maddenin Ayırt Edici Özellikleri

11 Eylül 2017 17:06

Kimya dersinde madde ve özellikleri konusunda karşımıza çıkan önemli başlıklardan biri de maddenin ayırt edici özellikleridir. Bir maddenin sadece kendisine ait özelliklerine ayırt edici özellik denir.

Bir özellik her iki madde için farklı olduğunda bu iki maddenin kesinlikle farklı tür madde olduğunu söyleyebiliriz. Fakat ayırt edici özelliklerden bir tanesi aynı olduğunda bu iki maddenin aynı olma ihtimalini ileri sürebiliriz. Ancak bir özelliğin ortak olması o iki maddenin ortak olduğu anlamına gelmez.

maddenin ayırt edici özellikleri

Önce maddenin ayırt edici özelliklerinin listesini verelim. Ardından tablo şeklinde bu özelliklerin hangi fazda ayırt edici olduğunu belirtelim.

Maddenin ayırt edici özellikleri şunlardır:

  • Özkütle
  • Erime sıcaklığı
  • Kaynama sıcaklığı
  • Erime ısısı
  • Donma ısısı
  • Buharlaşma ısısı
  • Yoğunlaşma ısısı
  • Özısı
  • Esneklik katsayısı
  • Özdirenç
  • Genleşme katsayısı
  • Çözünürlük

Bunlardan özkütle katı ve sıvılar için aynı sıcaklıkta, gazlar için de aynı sıcaklık ve basınçta ayırt edici özelliktir.

Genel olarak iki maddenin özelliğini kıyaslarken çevre koşullarının aynı olup olmadığına bakmak gerekir.

Ayırt Edici Özelliklerin Tablosu

Aşağıda verilen tablo ile maddenin ayırt edici özelliklerinin hangi fazlarda geçerli olduğu gösterilmiştir.

Maddenin ayırt edici özellikleri
Özellik Katı Sıvı Gaz
Özkütle + + +
Erime sıcaklığı + - -
Kaynama sıcaklığı - + -
Erime ısısı + - -
Donma ısısı - + -
Buharlaşma ısısı - + -
Yoğunlaşma ısısı - - +
Özısı + + +
Esneklik katsayısı + - -
Özdirenç +    
Genleşme katsayısı + + -
Çözünürlük + + +

Tabloda + ile gösterilen fazda ayırt edici özellik, - ile gösterilen fazda ise ayırt edici özellik değildir.

Ayırt Edici Özellikleri Tanıyalım

Maddenin ayırt edici özelliklerini liste ve tablo şeklinde verdik. Şimdi de bu özellikleri birer cümle ile tanımlayalım.

Özkütle: Birim hacimdeki madde miktarı

Erime sıcaklığı: Deniz seviyesinde maddenin katı halden sıvı hale geçtiği sıcaklık seviyesi

Kaynama sıcaklığı: Deniz seviyesinde sıvı maddenin tamamen gaza dönüştüğü sıcaklık noktası

Erime ısısı: Erime sıcaklığına gelmiş 1 g katı maddenin sıvı hale geçmesi için gereken ısı

Donma ısısı: Donma noktasına gelmiş 1 g sıvı maddenin katı hale geçmesi için gerekli ısı miktarı

Buharlaşma ısısı: 1 g sıvı maddenin gaz fazına geçmesi için gereken ısı

Yoğunlaşma ısısı: 1 g gaz maddenin sıvı madde fazına geçmesi için gereken ısı

Özısı: 1 g maddenin sıcaklığını 1°C arttırmak için gereken ısı

Esneklik katsayısı: Esnek bir maddenin birim uzunluk ve birim kesitine uygulanan birim kuvvetle ortaya çıkan uzama miktarı

Özdirenç: Bir maddenin birim uzunluk ve kesitinin akıma gösterdiği direnç

Genleşme katsayısı: Bir maddenin 1°C sıcaklık artırımında hacminde meydana gelen değişim

Çözünürlük: Belirli bir sıcaklıkta 100 cm3 çözücüde çözünen maksimum madde miktarı

Kütle ve hacim maddenin ayırt edici özelliği değildir.

Maddenin ayırt edici özelliklerine yukarıdaki tanımlardan hareketle çeşitli örnekler verilebilir. Örneğin deniz seviyesinde ve aynı sıcaklıktaki 100 cm3 su içerisinde çözünen şeker ve tuz miktarı bu iki maddenin çözünürlüğünü karşılaştırmamıza olanak sağlar.


Etiketler:
  • kimya    
  • Yorumlar
    Yorum Yap