Enzimler Nedir Biliyor Muyuz?

02 Şubat 2016 22:51

enzimler nedir

Hayatımızda inanılmaz derecede önem arz eden enzimlerin ne olduğunu biliyor muyuz? Öyle veya böyle enzim kelimesini bir yerden duymuşuzdur. Peki, gerçekte enzimler nedir sorusunu cevaplayabiliyor muyuz? Bu yazıda kısaca enzimlere değineceğiz.

Canlı hücrelerin her biri için hayati derecede gerekli olan binlerce çeşit katalizörlerden birçoğu enzim diye adlandırılan büyük proteinlerdir. Enzimler özel katalitik etkinlik gösterirler. Enzimler kısaca yüksek molekül ağırlığına sahip proteinlerdir. Örneğin sütün sindirilmesinde, laktoz adı verilen süt şekeri laktaz enzimi yardımıyla daha basit şekerler olan glukoz ve glaktoza parçalanır. Laktaz enzimi büyük ölçüde proteinden meydana gelmiştir.

Enzimler, kataliz yapan biyomoleküllerdir. Enzim tepkimelerinde tepkimeye giren moleküllere substrat adı verilir. Enzimler bunları farklı moleküllere dönüştürür. Biyokimyacılar enzim etkinliğini kilit - anahtar modeli ile açıklar. Bu modelde substrat adı verilen tepkimeye giren madde, enziminin etkin merkezi denen bir bölgesinde en­zime bağlanır ve bir kompleks oluşur. Bu kompleksin bozulması sonucunda ürün meydana gelir ve enzim yeniden serbest kalır. Serbest kalan enzim tekrar bir substrata bağlanarak etkinliğine devam eder. Bir canlı hücredeki tepkimelerin hemen hemen tamamı yeterince hızlı olabilmek için enzime gerek duyar. Enzimler substratları için son derece seçici oldukları ve pek çok olası tepkimeden sadece bir kaçını hızlandırdıklarından dolayı, bir hücredeki enzimlerin kümesi o hücrede hangi metabolik yolların bulunduğunu belli eder. Yani enzimler büyük ölçüde tepkimeye özgüdür.

Enzimlerin etkinliği başka moleküller tarafından etkilenebilir. İnhibitörler enzim aktivitesini azaltan moleküller, aktivatörler ise enzim aktivitesini artıran moleküllerdir. Etkinlik ayrıca sıcaklık, kimyasal ortam ve substrat derişimi tarafından etkilenir. Bazı enzimler endüstriyel amaçlı kullanılırlar, örneğin antibiyotik sentezinde. Bazı ev ürün­lerinde biyokimyasal tepkimeleri hızlandırmak için enzimler kullanılır. Örneğin, çamaşır tozunda bulunan enzimler lekelerdeki protein ve yağları parçalar. Böylece temizlik sağlanmış olur. Temizleme olayı aslında bir tepkime olayıdır. Kir diye adlandırdığımız maddenin bir çeşit çözücüde çözülmesidir. Biz bu çözücüyü temizlik maddesi olarak biliriz. İşte bu noktada temizlenme olması için çözen ve çözünen maddelerin etkileşiminin güçlü olması gerekir. Bu etkileşimi arttıran şey ise enzimlerdir.

Enzimler, biyolojik katalizörler olup substrat moleküllerin yapısını değiştirerek reaksiyonun ilerlemesini sağlar­lar. Enzimler biyokimyasal tepkimelerin hızlarını 106 - 1018 mertebesinde artırırlar. Ayrıca bir enzim yalnızca tek bir moleküle karşı etkindir. Bu molekül daha önce substrat olarak adlandırılmıştı. Canlı bir sistemde ortalama 3000 farklı enzim olduğu tahmin edilmektedir. Her enzim bir substratı ürüne çeviren özel bir tepkimeyi katalizler. Enzim katalizi genellikle homojendir. Substrat ve enzim aynı sulu çözeltide yer alır.

Bir enzim, bir veya daha fazla etkin uç içeren özgün ve büyük protein molekülüdür. Substrat bu uçlarla etkileşir. Enzim molekülleri esnek bir yapıya sahiptir ve çok çeşitli substratları çevrelemek üzere şekillerini değiştirebilirler.


Etiketler:
  • biyoloji    
  • Yorumlar
    Yorum Yap