Biyoloji

Hücresel Solunum Konu Özeti

Hücrelerde yürütülen metabolik faaliyetler için enerjiye ihtiyaç duyulur. Bu enerjiyi hücre solunumla karşılar. Solunum yapmayan bir canlı yaşayamaz. Temelde solunum enerji elde etmek amacıyla karbonhidrat,yağ ve protein gibi moleküllerin parçalanması olayıdır. Hücresel solunum oksijenin kullanılıp kullanılmamasına göre oksijensiz solunum ve oksijenli solunum olmaz üzere ikiye ayrılır.

Oksijensiz Solunum

Solunum sırasında oksijenin kullanılmadığı solunum türüne denir. Anaerob solunum olarak da adlandırılır. Oksijensiz ortamda yaşamlarını sürdüren bakteriler oksijensiz solunum yaparlar. Normalde oksijenli solunum yapan canlılar da oksijenin yetersiz olduğu durumlarda oksijensiz solunum yapabilirler.

Glukozun enzimler yardımıyla pirüvik aside kadar parçalanıp ATP üretilmesi olayına glikoliz denir. Ortamda oksijen olsun veya olmasın bütün solunum reaksiyonlarında glikoliz kısmı ortaktır. Eğer ortamda oksijen yoksa veya yeterli değilse glikoliz sonucunda oluşan pirüvik asit etil alkol veya laktik asit gibi moleküllere kadar parçalanır. Bu olaya da fermantasyon adı verilir. 

Glikozun Fermantasyonu

Glikozun fermantasyonla parçalanma reaksiyonları glikozun aktifleşmesiyle başlar. Bu olay için 2 ATP enerji harcanır. Fermantasyon reaksiyonlarının büyük bir kısmı glikolizden ibarettir. Glikoliz birbirini takip eden ve her biri ayrı bir enzimle kontrol edilen 9 basamaktan oluşur. Bu basamaklar sonucunda pirüvik asit elde edilir. 

Oksijensiz şartlarda pirüvik asit iki yönde değişikliğe uğrar. Şayet pirüvik asitten alkol meydana geliyorsa buna alkol fermantasyonu, laktik asit meydana geliyorsa buna da laktik asit fermantasyonu denir. Laktik asit fermantasyonu denklem olarak şu şekilde ifade edilebilir:

Glikoz + 2ATP → 2 Laktik asit + 4ATP

Etil alkol fermantasyonu da özetle şu şekilde ifade edilir. 

Glikoz + 2ATP → 2 Etil alkol + 2CO2 + 4ATP 

Görüldüğü gibi alkol fermantasyonunda farklı olarak karbondioksit açığa çıkmaktadır. Alkol fermantasyonu çoğunlukla bakterilerde olmak üzere maya hücrelerinde ve bazı bitkilerde görülür. Bakterilerde etil alkolün yanı sıra asetik asit, aseton ve bütanol gibi maddeler de açığa çıkabilir. 

Glikoliz ve fermantasyon tamamen sitoplâzmada gerçekleşir. Toplam 4 ATP elde edildiği halde başlangıçta 2 ATP harcandığı için 2 ATP üretim yapıldığı kabul edilir. Bu reaksiyonlarda glikoz tamamen parçalanmadığı için açığa çıkarılan enerji ve ATP miktarı azdır. 

glikoliz

Oksijenli Solunum

Solunum esnasında oksijenin kullanıldığı solunum çeşididir. Aerob solunum da denir. Hücrelerin mitokondri organelinde gerçekleşir. Oksijenli ortamda monosakkaritler, yağ asitleri, gliserol ve bazı aminoasitler kilit bileşik olan asetil koenzim-A'ya dönüştükten sonra krebs çemberi reaksiyonlarına girerler. Sadece bazı aminoasitler bu dönüşümü yaşamadan krebs çemberi reaksiyonlarına direk olarak girerler. Oksijenli solunumda başlıca üç temel safha vardır.

  1. Glikoliz
  2. Krebs çemberi
  3. Oksidatif fosforilasyon

Bu safhalardan olan glikoliz oksijensiz solunumdakiyle aynıdır. Oksijenli solunumda da öncelikle sitoplâzmada glikoliz reaksiyonları gerçekleşir. Bunun sonucunda 2 ATP elde edilir. Glikoliz sonucu oluşan pirüvik asit de asetil koenzim-A'ya dönüşerek krebs çemberine dahil olur. Glikoliz evresinden özetle bahsettik. Şimdi de sonraki iki safhayı inceleyelim. 

Krebs Çemberi

Bu safha glikolizle meydana gelen pirüvik asidin oksijenin varlığında asetil koenzim-A ve karbondiaksite dönüşmesinden sonra başlar. Mitokondrinin içerisinde gerçekleşir. İlk oluşan ara bileşik sitrik asit olduğu için sitrik asit çemberi de denir. Krebs çemberinde görev yapan enzimler mitokondrinin iç zarına gevşek olarak bağlanmışlardır ya da mitokondri sıvısında toplanmışlardır. Çember şeklindeki bir döngü ile bileşikler birbirlerine dönüşerek geri kalan süreçte kullanılacak maddeler elde edilir. 

Krebs çemberi sonucunda 6 tane NADH2 ve 2 tane FADH2 oluşur. Bunların taşıdığı elektronlar ve hidrojenler ETS'ye aktarılıp yükseltgenme durumuna geçer ve ATP üretilir. 

Oksidatif Fosforilasyon

Oksijenli solunumun glikoliz ve krebs çemberi reaksiyonları sırasında doğrudan üretilen ATP miktarı oldukça azdır. Bu reaksiyonlar dizisinin çeşitli basamaklarında ara bileşikler oluşurken hidrojen atomları bu bunların yüksek enerjili elektronları ayrılır. Bu hidrojenler NAD ve FAD tarafından tutularak mitokondrinin yüzeyine tutunmuş koenzimlerin oluşturduğu elektron taşıma sistemine aktarılır. Bu sistemde yükseltgenme ve indirgenme reaksiyonları ortaya çıkan enerjinin bir kısmı sisteme bırakılır. Bu enerjinin bir bölümü ısı enerjisine dönüşüp kaybolurken bir kısmı da ADP molekülüne fosfat ekleyerek ATP üretilmesinde kullanılır. Dolayısıyla oksijenli solunumda ATP verimi oldukça yüksektir. İşte yükseltgenme reaksiyonları ile bu şekilde ATP üretilmesi olayına oksidatif fosforilasyon denir.

Oksijenli solunumun baştan sona bütün evrelerinde toplam 40 ATP üretilmesine rağmen başta glikolizde harcanan 2 ATP'yi düşersek bir glikoz molekülünden net olarak 38 ATP elde edildiğini söyleyebiliriz. 

Yorumlar
Sen de Yaz
bursa escort, maltepe escort tuzla escort pendik escort bursa escort, bursa escort bayan escort bursa, ankara escort kayseri escort bayan kocaeli escort, izmit escort bursa escort eskişehir escort mersin escort denizli escort bayan, denizli escort bayan, denizli escort bayan, denizli escort bayan, denizli escort bayan, mersin escortgaziantep escortescort gaziantepporno izlemalatya escortVan Escortedirne escortkocaeli escortdüzce escortyalova escortmersin escortdenizli escort bayandenizli escort bayandenizli escort bayandenizli escort bayandenizli escort bayanantakya escortantakya escortantakya escortiskenderun escortiskenderun escortiskenderun escorteskişehir escorteskişehir escortdenizli escortdenizli escortdenizli escortdenizli escortdenizli escortdenizli escortdenizli escortdenizli escortdenizli escortdenizli escortdenizli escortdenizli escortmalatya escortmalatya escortgaziantep escortgaziantep escortgaziantep escortburdur escortkıbrıs escortnevşehir escortmalatya escortağrı escortşanlıurfa escortvan escortelazığ escortmardin escortmaraş escortordu escortçorum escorttokat escortzonguldak escorterzurum escortadana escortniğde escortyozgat escortgiresun escortrize escortkastamonu escortbilecik escortkarabük escortkaraman escortkırşehir escortmanisa escortkuşadası escortçankırı escortkırklareli escortkırıkkale escortsinop escorttekirdağ escortbuca escortgaziemir escortkonak escortkarşıyaka escortkocaeli escortaydın escortkütahya escortkastamonu escortzonguldak escortmalatya escortkayseri escortescort mersinadıyaman escortkilis escortosmaniye escortaksaray escortdiyarbakır escortmardin escorturfa escortbodrum escortmuğla escorthatay escortdüzce escortuşak escortbalıkesir escortçanakkale escortamasya escortescort edirnebatman escortısparta escortnevşehir escortafyon escorterzincan escorterzurum escortsiirt escortmuş escortvan escortmaraş escortsakarya escortyalova escortbartın escortadana escortkonya escortsamsun escorteskişehir escortdenizli escortbolu escortsivas escorttrabzon escortankara escortbursa escortizmit escortgümüşhane escortgebze escortizmir escortantakya escortiskenderun escortsultangazi escortalanya escortadıyaman escortbalıkesir escortbatman escortbitlis escortburdur escortdiyarbakır escorterzurum escorteskişehir escortgiresun escortısparta escortkarabük escortkastamonu escortkilis escortkocaeli escortkonya escortkütahya escortmalatya escortmaraş escortmardin escortmuğla escortniğde escortordu escortosmaniye escortsakarya escortsamsun escortsiirt escortsincan escorttokat escortuşak escortyalova escortyozgat escortzonguldak escortadana escortkayseri escorttekirdağ escortvan escorturfa escortmanisa escortmersin escorthatay escortantep escortgebze escortedirne escortbursa escortafyon escortaksaray escortantalya escortaydın escortbolu escortbolu escortbolu escortbolu escortbolu escortedirne escortedirne escortedirne escortedirne escortzonguldak escortzonguldak escortzonguldak escortçankırı escortçankırı escortçankırı escortçorum escortçorum escortçorum escortamasya escortamasya escortamasya escortburdur escortburdur escortyalova escortyalova escortyalova escortkırşehir escortkırşehir escortbilecik escortbilecik escorttrabzon escortısparta escortısparta escortdüzce escortafyon escortçanakkale escortadapazarı escortçorlu escortuşak escortşile escortayvalık escortkütahya escortkarabük escortdenizli escortbalıkesir escortrize escorttokat escort