Biyokimya Textbook

Biyokimya kavramı

Biyokimyanın Tarihçesi

"Canlı Kimyası" anlamına gelen Biyokimya* terimi, daha önceleri Fizyolojik Kimya olarak adlandırılan ve biyoloji, fizyoloji gibi temel bilimlerle ilişkili olarak gelişimini sürdüren bilim alanını ifade etmek üzere ilk defa 1903 yılında bilimsel literatürde yerini almıştır. Biyokimya, canlının yapısını, organizasyonunu ve fonksiyonunu moleküler düzeyde inceleyen bir bilim dalıdır. Birçok temel bilimden kökler alarak büyümüş ve kendi verimli gövdesiyle yeni bilim dallarını besleyip geliştirmiş bir interdisipliner bilim olan biyokimya, bu özelliğiyle diğer bilimlerle anastomoz oluşturmuş durumdadır.

Bununla beraber, sadece biyokimyanın sınırları içerisinde kalan çok önemli konuların varlığı, ona özgün kimliğini kazandırır. Canlı organizmada biyomoleküllerin katıldığı ve değişime uğradığı reaksiyonlar, bu reaksiyonları kataliz eden enzimler, her biri reaksiyonlar dizisinden oluşan metabolik yollar, enzimlerin hormonal ve allosterik kontrol mekanizmaları tümüyle biyokimyanın ilgi alanına girmektedir.

biyokimya tarihçesi

Canlılar önceleri gözle görülebilen yapısal özelliklerine göre sınıflandırılmışlar, ışık mikroskobunun bulunmasıyla birlikte tüm canlılarda hücre denilen küçük bölümlerin bulunduğu anlaşılmış ve sitolojik çalışmalar üzerinde yoğunlaşılmıştır. Robert Hooke'un 1665 yılında hücreyi görüp tanımlaması, canlı yapısının aydınlatılmasında ilk doğru adımlardan biri olması bakımından önemlidir. canlılığın "hayat iksiri" görevi yapan esrarengiz bir güçten kaynaklandığını savunan vitalizm görüşü, 1897 yılında Eduard ve Hans Buchner'in maya ekstresinin (parçalanmış maya hücresinin) glikozu karbondioksit ve etanole ayrıştırabildiğini gösterdikleri fermantasyon deneyinden sonra geçerliliğini kaybetmiştir. Hücrenin yapısal bütünlüğü bozulduğunda da canlı organizasyonundaki işlevlerin devam ettiği bu deneyle saptanmış, bunun sonucunda hücre fonksiyonlarının morfolojik özelliklere bağlı olmadığı anlaşılmıştır. Canlılık fonksiyonlarının kimyasal reaksiyonlar üzerinden gerçekleştiğinin kanıtlanmasıyla birlikte in vitro (in glass = tüp içinde) deneylerle hücre reaksiyonları incelenmeye başlanmıştır.

* "Biyolojik Kimya" sözcüklerinin kısaltmasıyla ortaya çıkmıştır.