Biyoloji

Bitkilerde Taşıma

Bitkilerde üretilen besinin bitkinin farklı bölümlerine dağıtılması için taşınması gerekir. Basit yapılı bitkilerde difüzyonla taşınma işlemi görülürken daha gelişmiş yapılı bitkilerde taşıma sistemi bulunur. Bitkilerde taşıma mekanizmaları üç farklı düzeyde ortaya çıkar. Bunlar; 

  1. Tek tek hücreler tarafından su ve çözünenlerin  alınımı ve kaybı
  2. Doku ve organ düzeyinde hücreden hücreye maddelerin kısa mesafeli taşınımı
  3. Tüm bitki düzeyinde ksilem ve floem içinde uzun mesafeli taşınım

Kök hücrelerinde ozmotik basınç artışı, köklerde suyun azalması ve çözünen madde miktarının artmasına bağlıdır. Köklerin su almasında etkili olan faktörler şunlardır. 

  • Toprak çözeltisinin yoğunluğu
  • Toprak yapısı ve su tutma kapasitesi
  • Toprağın havalanma durumu ve toprak sıcaklığı
  • Köklerin yapısı, kök hücre metabolizması ile yoğunluğun değişimi
  • Terleme

Bitkilerde alınan suyun odun borularında taşınması kılcallık - adhezyon, kök basıncı ve terleme - kohezyon kuvvetinin etkisi ile olur. Bütün bu etkenler bir araya gelerek bitkide taşınmayı sağlar. Örneğin kökteki ozmotik basınç toprağa göre ne kadar yüksekse bitki kökü o kadar kolay su alır. Bitki kökünden alınan su ve mineraller odun ve soymuk borularıyla bitkinin diğer bölümlerine aktarılır.

odun ve soymuk boruları

Odun boruları cansız olduğu için odun boruları ile sağlanan taşımada enerji harcanmaz. Taşınma difüzyon ilkelerine göre gerçekleşir. Odun borularıyla su ve suda çözünmüş bazı maddeler taşınır.

Fotosentezle oluşan glikoz, sükroz gibi karbonhidratlar köklerde sentezlenen aminoasit ve diğer organik maddeler bitkinin diğer bölümlerine suda çözünmüş olarak soymuş borularıyla taşınır.

Soymuk boruları canlı olduğu için, iletim hızı odun borularına kıyasla çok düşüktür. İletimde difüzyon ve aktif taşıma etkilidir. Mineral tuzlar ve diğer çözünmüş maddelerin taşınması hem odun hem de soymuk borularında olur.